ترخون از گياهان معطر با نام علمى Artemisia dracunculus که بانام «استراگون» نيز شناخته مى شود، گونه اى از گياهان چندساله از خانواده ى آفتابگردان است. اين گياه بيش تر در اوراسيا و آمريكاى شمالى وجود دارد و براى اهداف آشپزى و دارويى كشت مى شود.
اين گياه معطر كه برگ هاى نيزه اى شكل دارد، به ارتفاع ١٢٠ تا ١٥٠ سانتى متر، با شاخه هاى باريک رشد مى كند و عطر و بوى آن تداعى كننده ى انيسون ستاره اى است.
ترخون در آشپزى فرانسوى مخصوص غذاهاى مرغ، ماهى و تخم مرغ و جزء اصلى طعم دهنده ى سس "Béarnaise" است. در ايران، ترخون تازه ى خام در سبزى خوردن كاربرد دارد و در خورشت ها و ترشى هاى سبک ايرانى، به ويژه در تهيه ى خيار شور، استفاده مى شود. در اسلوونى، ترخون در انواع كيک هاى شيرين سنتى به نام پوتيكا استفاده مى شود. در مجارستان هم يک نوع سوپ مرغ محبوب با ترخون طعم دار مى شود. در كشور هايى مانند جمهورى آذر بايجان، ارمنستان، اوكراين، روسيه و گرجستان ترخون براى طعم دادن به يك نوشابه ى گازدار محبوب كاربرد دارد. اين نوشيدنى كه تارخونا ناميده مى شود، از كنسانتره ى ترخون قندى و به رنگ سبز روشن تهيه مى شود.
معرفی گیاه ترخون
ترخون، گیاهی معطر از خانواده کاسنیان، با برگهای سبز و طعم تند خاص، در طب سنتی و آشپزی بسیار کاربرد دارد. این گیاه دارای خواص گوارشی، ضدالتهاب، ضد باکتری، تقویت قلب و آرامبخش است.
خواص دارویی و درمانی ترخون
۱. بهبود گوارش و رفع نفخ
- تحریک ترشح صفرا
- درمان سوءهاضمه و نفخ
- کنترل اسپاسم و دردهای گوارشی
۲. ضدالتهاب و ضد درد
- کاهش دردهای مفصلی
- تسکین دردهای عصبی و قاعدگی
۳. تقویت سیستم ایمنی و ضد باکتری
- کمک به مبارزه با عفونتها
- تسریع ترمیم زخم
۴. تقویت قلب و کاهش کلسترول
- کمک به سلامت قلب
- کاهش LDL و تنظیم فشار خون
۵. آرامبخش و کمک به خواب
- برطرف کردن بیخوابی
- تسکین اضطراب و تنش عصبی
۶. بهبود سلامت دهان و دندان
- ضدعفونیکننده طبیعی دهان
- رفع بوی بد دهان
موارد مصرف ترخون
• مصرف تازه در سالاد و غذا (بهبود گوارش و طعمبخشی)
• دمنوش برگ ترخون: آرامبخش، ضدنفخ، درمان مشکلات معده
• عصاره و روغن ترخون: برای ماساژ دردهای عضلانی و مفصلی
• دهانشویه گیاهی: ضدعفونی، رفع بوی بد دهان
منع مصرف ترخون
مصرف ترخون در این موارد توصیه نمیشود:
- زنان باردار و شیرده: احتمال تحریک رحم
- کودکان خردسال: مصرف زیاد ممکن است حساسیت ایجاد کند
- افراد با حساسیت به کاسنیان
- بیماران با مشکلات کبدی یا کلیوی (مصرف زیاد گیاه)
تداخلات دارویی ترخون
- داروهای ضدانعقاد (وارفارین، هپارین): ممکن است اثر دارو را افزایش دهد
- داروهای آرامبخش (افزایش احتمال خوابآلودگی)
- داروهای رفع اسید معده و گوارش
- داروهای تنظیم فشار خون
مصرف معمول غذایی ایرادی ندارد، ولی اگر مکمل یا عصاره مصرف میکنید، با پزشک مشورت نمائید.
