شويد بانام علمى "Anethum graveolens" يک گياه يكساله از خانواده ى كرفس (Apiaceae) وتنها گونه از جنس '"Anethum" است. شويد به طور كسترده در اوراسيا رشد مى كند.
ازتظر تاريخى، شويد در آرامگاه فرعون مصرى، آمنهوتب دوم، پيدا شده است كه قدمت آن به حدود ١4٠٠ سال قبل از ميلاد مى رسد. همچنين بعدها در شهر يونانى ساموس، درحدود قرن هفتم قبل از ميلاد، پيدا شد و اين موضوع در نوشته هاى توفراستوس ذكر شده است.
شويد در آشپزى ايرانى براى پخت غذاهاى مختلفى ازجمله، شويدپلو، باقلى پلو، سبزى پلو، غذاهاى محلى ونيز دركنار غذاهايى كه شامل گوشت، ماهى، سيب زمينى و نخودفرنگى است، استفاده مى شود. شويد خشک و شويد تازه هردو به عنوان طعم دهنده ى «ماست وخيار» و «ماست و كدو» كاربرد دارند. استفاده از برگهاى معطر شويد در ساير كشورها بيشتر در پخت ماهى قزل آلا و ساير غذاهاى دريايى، غذاهاى باربيكيو و سوپ هاست. همچنين شويد راكه برگهاى تيز و بلندى دارد، مى توان به صورت تازه وهمراه با سبزى خوردن مصرف كرد.
اكر غذا در طولانى مدت بپزد، عطر وطعم شويد به تدريج كم مى شود. شويد در زمان تازه بودن، عمر مفيد كوتاهى دارد و در مقايسه با ساير سبزيجات تازه، زودتر لزج مى شود. اما اكر شويد تازه درحوله هاى كاغذى مرطوب پيچيده شده ودر يخچال قرار بگيرد، تا چند روز ماندگارى خواهد داشت.
شوید (Dill) گیاهی معطر از خانواده چتریان است که در آشپزی و طب سنتی کاربرد زیادی دارد. هم برگ تازه و هم شوید خشک به دلیل داشتن ترکیبات معطر و آنتیاکسیدانها برای مشکلات گوارشی، نفخ و برخی ناراحتیهای خفیف بدن استفاده میشوند.
خواص شوید و شوید خشک
1. کمک به کاهش نفخ و مشکلات گوارشی
شوید در طب سنتی برای کاهش نفخ، دلدرد و بهبود هضم غذا استفاده میشود.
2. کمک به کاهش کلسترول
برخی مطالعات نشان دادهاند ترکیبات موجود در شوید ممکن است به کاهش کلسترول خون کمک کنند.
3. خاصیت آرامبخش خفیف
دمنوش شوید گاهی برای کاهش استرس خفیف و کمک به خواب استفاده میشود.
4. آنتیاکسیدان و ضدالتهاب
شوید دارای ترکیبات گیاهی است که میتوانند به کاهش التهاب و مقابله با رادیکالهای آزاد کمک کنند.
5. کمک به کنترل قند خون
در برخی مطالعات اولیه، شوید اثرات احتمالی در کاهش قند خون نشان داده است.
6. کمک به کاهش بوی بد دهان
ترکیبات معطر شوید میتوانند به بهبود بوی دهان کمک کنند.
موارد استفاده در طب سنتی
در طب سنتی شوید برای این موارد استفاده میشود:
- کاهش نفخ و دلپیچه
- کمک به هضم غذاهای سنگین
- کاهش اسپاسمهای گوارشی
- کمک به آرامش و خواب بهتر
- کمک به کاهش بوی بد دهان
- استفاده در رژیم غذایی برای کمک به کنترل چربی خون
چند نمونه روش استفاده
1. دمنوش شوید خشک
یک قاشق چایخوری شوید خشک در یک لیوان آب جوش 10 دقیقه دم شود.
کاربرد: نفخ، دلپیچه، آرامش خفیف
2. شوید در غذا
استفاده در برنج، خوراکها یا سوپ.
کاربرد: بهبود طعم و کمک به هضم
3. شوید در ماست
افزودن شوید خشک به ماست.
کاربرد: کمک به هضم و کاهش نفخ
4. تخم شوید (دانه شوید)
گاهی به صورت دمنوش یا جویدنی استفاده میشود.
کاربرد: کاهش نفخ و دلدرد
5. شوید در سالاد یا سبزی خوردن
مصرف شوید تازه همراه غذا
کاربرد: کمک به هضم و خوشبو کردن دهان
عوارض احتمالی شوید
در مصرف زیاد یا در برخی افراد ممکن است عوارضی ایجاد شود:
- افت بیش از حد قند خون
- واکنشهای آلرژیک پوستی
- تحریک معده در مصرف زیاد
- افزایش حساسیت پوست به نور خورشید (در موارد نادر)
- افت فشار خون در برخی افراد
تداخل دارویی شوید
شوید ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشد، بهویژه در مصرف درمانی یا زیاد:
- داروهای دیابت: احتمال کاهش بیشتر قند خون
- داروهای فشار خون: ممکن است اثر کاهنده فشار را افزایش دهد
- داروهای رقیقکننده خون: در مصرف زیاد ممکن است اثر آنها را تغییر دهد
- داروهای مدر (ادرارآور): احتمال افزایش اثر مدر
اگر داروی خاصی مصرف میکنید، بهتر است قبل از مصرف منظم دمنوش یا مکمل شوید با پزشک مشورت شود.
موارد منع مصرف
در برخی شرایط باید با احتیاط مصرف شود:
- بارداری (مصرف زیاد یا عصارهها توصیه نمیشود)
- افراد مبتلا به افت قند خون
- حساسیت به گیاهان خانواده چتریان (مثل کرفس، هویج، گشنیز)
- قبل از جراحی (به دلیل احتمال اثر بر قند خون)
- کودکان در مصرف اسانس یا عصاره غلیظ
تفاوت شوید تازه و شوید خشک
- شوید تازه: عطر قویتر، مناسب سالاد و سبزی خوردن
- شوید خشک: ماندگاری بیشتر، مناسب دمنوش و استفاده در غذا
- در شوید خشک ممکن است بخشی از ترکیبات معطر کاهش یابد اما همچنان خواص خود را حفظ میکند.
جمعبندی
شوید و شوید خشک از گیاهان پرکاربرد در طب سنتی برای بهبود هضم، کاهش نفخ، کمک به آرامش و احتمالاً کنترل چربی و قند خون هستند. با این حال مصرف زیاد آن میتواند باعث افت قند خون، حساسیت یا تداخل با برخی داروها شود و در برخی شرایط باید با احتیاط مصرف گردد.
