دارچين از جمله ادويه هاى خوش عطرى است كه طعم دلنشينى به غذاها مى دهد. ريشه و سرمنشأ اين ادويه به هندوستان بازمى گردد، اما دارچين را بومى سريلانکا نيز مى دانند.
درختچه ى دارچين، پنج تا هفت متر ارتفاع داشته وهميشه سبز است و تمام قسمتهاى آن عطر مطبوعى دارد. برگهاى اين درخت به رنگ سبز سير و گل هاى آن كه در فاصله ماه هاى بهمن تا اوايل فروردين ظاهر مى شود، سفيدرنگ است. ادويه دارچين از پوست اين درختچه به دست مى آيد. دارچين مزه اى شيرين وطبعى گرم دارد و در سراسر جهان، براى تهيه غذاهاى مختلف استفاده مى شود.
دونوع اصلى دارچين، يكى «دارچين سيلان» يا دارچين واقعى و ديگرى «دارچين چينى كاسيا» است كه مصرف مورد دوم رايج تر است.
دارچين سيلان نسبت به دارچين كاسيا محصولى باكيفيت بيش تر بوده و از نظر طعم شيرين تر و از نظر قيمت گران تر است. دارچين حاوى تركيبى به نام كومارين است كه در مواد غذايى ديگر مانند كرفس، عسل و هويج نيز يافت مى شود و اين ماده ممكن است در برخى افراد موجب آسيب كبد شود. ميزان كومارين در دارچين سيلان بسيار كم است واحتمال در معرض خطر قرار گرفتن سلامت انسان با مصرف آن وجود ندارد، اما ميزان اين تركيب در دارچين كاسيا بيش تراست و مصرف زياد و منظم اين نوع دارچين مى تواند سلامت برخى افراد را در معرض خطر قرار دهد.
دارچين براى نوشيدنى هاى گرم، غذاهاى شيرين وميوه ها (به خصوص سيب) استفاده می شود. دارچين مى تواند به كاهش قند خون كمک كند و منبع خوبى براى پتاسيم، كلسيم،آهن، منيزيم وفسفر ومقدار بسياركمى ويتامين B و k است. بهترين نوع دارچين داراى رايحه اى شيرين است.
دارچين به دو شكل چوب و پودر در دسترس است. چوب دارچين براى ذخيره بلندمدت مناسب است، اما پودر دارچين داراى عطر و طعم قوى ترى است. دارچين بايد در يک ظرف شيشه اى كه درب آن به خوبى بسته مى شود، ونيز در جاى خشک وخنک وتاريک نگهدارى شود. چوب دارچين مى تواند تا يک سال تازگى خود را حفظ كند و اين بازه ى زمانى براى پودر دارچين شش ماه است. براى افزايش مدت زمان نگهدارى دارچين مى توان آن رادر يخجال قرارداد.
دارچين (Cinnamon) كه از پوست داخلى درخت دارچين تهيه مى شود، يكى از پر خاصيت ترين ادويه هاى جهان است كه از ديرباز درطب سنتى و آشپزى جايگاه ويژه اى داشته است. درادامه، خواص وكاربردهاى دارچين را براى شما آورده ام:
دارچين اكسير گرم وضد التهاب طبيعت
١. خواص غذايى وتغذيه اى دارچين
دارچين كالرى كمى دارد اما سرشار از تركيبات فعال گياهى است.
• آنتى اكسيدان ها: دارچين يكى ازقوى ترين منابع آنتى اكسيدانى (مانند پلى فنولها) درميان تمام ادويه هاست؛ حتى قوى تر از بسيارى از ميوه ها و سبزيجات.
• مواد معدنى: منبع غنى از منگنز (بسيار مهم براى سلامت استخوان و متابوليسم) ومقادير كمترى كلسيم، آهن و فيبر است.
٢. خواص درمانى و دارويى دارچين
كنترل قند خون و ديابت:
• شناخته شده ترين خاصيت دارچين، توانايي آن در كاهش سطح قند خون است. اين ادويه با افزايش حساسيت به انسولين وكاهش ميزان قند وارد شده به خون پس از صرف غذا، به مديريت ديابت نوع ٢ كمك مى كند.
• خواص ضد التهابى قوى:
• دارچين به بدن كمك مى كند تا با عفونت ها مبارزه كرده وآسيب هاى بافتى را ترميم كند. اين خاصيت مى تواند دركاهش دردهاى مزمن و التهاب مفاصل مؤثر باشد.
• سلامت قلب:
• مصرف دارچين مى تواند سطح كلسترول بد (LDL) و ترى گليسريد را كاهش داده و كلسترول خوب (HDL) را ثابت نگه دارد، كه اين امر سلامت قلب را بهبودمى بخشد.
• خواص ضد ميكروبى وضد قارچى:
• «سينامالدئيد» (ماده فعال دارچين) خواص ضد قارچى وضد باكتريايي قوى دارد كه به مقابله با عفونت هاى تنفسى، قارچ هاى پوستى وحتى سلامت دهان كمك مى كند.
• بهبود عملكرد مغز:
• برخى مطالعات نشان مى دهند كه تركيبات خاصى در دارچين ممكن است از تجمع پروتئين هاى غير طبيعى در مغز كه عامل بيمارى هاى پاركينسون و آلزايمر هستند، جلوگيرى كنند.
• كمك به سلامت گوارش:
• دارچين با خواص ضد نفخ وضد ميكروبى، به كاهش دردهاى شكمى، درمان اسهال خفيف و بهبود هضم كمك مى كند.
• خواص ضد سرطانى:
• تحقيقات آزمايشگاهى نشان داده كه عصاره دارچين ممكن است رشد سلول هاى سرطانى راكند كرده و باعث مرگ برنامه ريزى شده سلول هاى سرطانى شود.
• كاهش دردهاى قاعدگى:
• به دليل خاصيت ضد اسپاسم و ضد التهابى، مصرف دمنوش دارچين مى تواند در كاهش شدت دردهاى دوران قاعدگى مؤثر باشد.
٣. كاربردهاى دارچين در آشپزى
• نوشيدنی ها: چاى دارچين، شير-دارچين، قهوه (براى كاهش تلخى)، وانواع اسموتى ها.
• شيرينى پزى: درتهيه كيك ها، كلوچه ها، پاى سيب، حلوا و شله زرد به عنوان چاشنى اصلى.
• غذاهاى اصلى: دربرخى خورش ها (مانند قيمه)، غذاهاى پلويى و غذاهاى ملل (مثل كارى هاى هندى يا مرغ مراكشى) براى ايجاد طعم گرم و عميق.
• صبحانه: تركيب پودر دارچين با جو دوسر (اوتميل)، ماست يا روى ميوه ها..
نحوه مصرف
• چوب دارچين: براى دم كردن درچاى يا قرار دادن در خورشها (طعم ملايم ترى دارد).
• پودر دارچين: براى اضافه كردن به شيرينى ها، ماست يا تركيب با عسل.
• روغن دارچين: استفاده هاى موضعى (با احتياط) يا دررايحه درمانى (آروماتراپي).
٥. عوارض جانبى ونكات احتياطى (خيلى مهم)
• نوع دارچين (كاسيا در مقابل سيلان):
• دارچين كاسيا (معمولى وارزان): حاوى مقادير بالايى از ماده اى به نام «كومارين» است كه اگرزياد مصرف شود، ممكن است براى كبد سمى باشد.
• دارچين سيلان (اصل و گران تر): مقدار كومارين بسيار كمى دارد و براى مصرف روزانه و طولانى مدت بسيار ايمن تراست.
پيشنهاد مى شود اگر زياد مصرف مى كنيد، دارچين سيلان تهيه كنيد.
• دوران باردارى: مصرف دارچين درحد ادويه در غذا ايمن است، اما مصرف دمنوش هاى غليظ يا مكمل دارچين در دوران باردارى بايد با اجازه پزشک باشد (چون مى تواند محرک رحم باشد).
• تداخل دارويى: اگر داروهاى كنترل قند خون يا داروهاى كبدى مصرف مى كنيد، قبل از افزودن مكمل هاى دارچين به رژيم غذايى خود حتماً با پزشک مشورت كنيد.
در این بخش دو نوع دارچین سیلان و کاسیا را از جهات مختلف مقایسه میکنیم:
1. منشأ وظاهر:
- (Cinnamomum verum) دارچين سيلان
• منشأ: بومى سريلانكا (سيلان قديم) و جنوب هند.
• ظاهر: پوست آن نازک ولايه لايه است وبه صورت لوله هاى كوچك و تودرتو پيجيده مى شود (شبيه كاغذهاى رول شده). رنگ آن قهوه اى روشن تراست.
• بافت: ترد وشكننده است وبه راحتى خرد مى شود.
- (cinnamomum aromaticom) دارچين كاسيا
• منشأ: عمدتاً دارچين، اندونزى، ويتنام وهند يافت مى شود. اين نوع دارچين، رايج ترين نوعى است كه در فروشكاه هاى مواد غذايى در غرب پيدا مى شود.
• ظاهر: پوست آن ضخيم ترو سفت تراست ومعمولاً به صورت يک تكه پوست ضخيم يا چند لايه روى هم پيچيده شده است. رنگ آن قهوه اى تيره تر و مايل به قرمزى است.
بافت: سفتتر و سخت تراست وخرد كردن آن دشوارتراست.
٢. طعم و عطر:
• دارچين سيلان:
• طعم ملايم تر، شيرين تر، ظريف تر دارد.
• عطر آن نيزملايم تر و كلى تر است.
• دارچين كاسيا:
• طعم قوى تر، تندتر، كمى تلخ و زمخت تر دارد.
• عطر آن نيز قویتر و تندتر است.
٣. تركيب شيميايى وايمنى (مهم ترين تفاوت):
• دارچين سيلان:
• حاوى مقدار بسيار كمى از ماده اى به نام «كومارين»است. كومارين يك تركيب طبيعى است که در مقادير زياد مى تواند براى كبد سمى باشد، به خصوص افرادی که مشكلات كبدى دارند يا داروهاى خاصى مصرف مى كنند، نگران كننده باشد. سازمان هايى مانند EFSA(سازمان ايمنى غذاى اروپا) حد مجاز مصرف روزانه كومارين را تعيين كرده اند.
قيمت:
• دارچين سيلان: به دليل دشوارى درفرآورى وكيفيت بالاتر، معمولاً گران تر است.
• دارچين كاسيا: به دليل توليد انبوه وسهولت فرآورى، معمولاً ارزان تر است ودربيشتر فروشكاهها موجوداست.
توصيه: اكر قصد داريد دارچين رابه صورت منظم و درمقادير زياد (مثلاً روزانه به صورت دمنوش يا در تركيب با عسل) مصرف كنيد، حتماً دارچين سيلان راتهيه كنيد تا از عوارض احتمالى كومارين درامان باشيد. اكر صرفاً براى طعم دهى به غذا و شيرينى در مقادير كم استفاده مى كنيد، دارچين كاسيا نيز قابل قبول است، اما بازهم بهتراست جانب احتياط را رعايت كنيد.
